Kadernota 2027

Inleiding

Jaarlijks stelt uw raad voor het zomerreces de inhoudelijke en financiële kaders voor het volgende begrotingsjaar vast. Dat doet uw raad op voorstel van ons college. Het is ook het moment dat de fracties hun algemene beschouwingen op het gevoerde en te voeren beleid kunnen geven.

In een verkiezingsjaar ziet dat proces er anders uit. Alle partijen hebben hun ‘algemene beschouwingen’ in hun verkiezingsprogramma gegeven. Na de verkiezingen is het formatieproces gestart om te komen tot een nieuwe coalitie. Bij het opleveren van dit document zijn de onderhandelende partijen nog in gesprek over de plannen voor de ‘regeerperiode 2026-2030’.

Voor ons college, in afwachting van een nieuw college, betekent dit dat we in deze kadernota geen (nieuwe) inhoudelijke voorstellen of plannen voorleggen en slechts aantal hoogstnoodzakelijke intensiveringen opnemen. We lopen wel alle beleidsthema’s langs en laten zien hoe Krimpen aan den IJssel ervoor staat. En welke uitdagingen er volgens ons nog liggen. Voorstellen over het oppakken daarvan zijn aan het nieuwe college. Vanzelfsprekend is het ook aan onze opvolgers om eigen ambities in te brengen in de (komende) begroting(en).

Deze Kadernota is dus beleidsarm en betreft vooral een financiële doorrekening en actualisatie van het bestaande beleid en bijbehorende budgetten.

In het financieel meerjarenbeeld tekent het ‘ravijn’ zich vanaf 2028 af. Het is aan het nieuwe college om voorstellen te doen en met de raad in gesprek te gaan over de aanpak van dat ravijn. Wij laten Krimpen achter met zeer goedgevulde reserves en een inventarisatie van de mogelijkheden tot ombuigingen, die wij begin vorig jaar met uw raad hebben gedeeld.

Financiën

Financieel meerjarenbeeld

Omschrijving (toelichting)

Op basis van de lopende meerjarenbegroting 2026-2029, vastgestelde begrotingswijzigingen, actualisatie van beschikbare en benodigde budgetten voor de komende jaren en de meicirculaire van het gemeentefonds is een meerjarige prognose opgesteld. In dit hoofdstuk worden de diverse effecten toegelicht.

In de jaren vanaf 2028 is een lichte verbetering zichtbaar, maar in 2027 is er een licht oplopend tekort. Daarbij is relevant dat het saldo op basis van structurele lasten en baten, waarop de provincie het toezicht baseert, nog wel ruim positief is (circa € 1,6 miljoen).

Het vertrekpunt voor deze kadernota is het meerjarenbeeld dat is opgenomen in de voorgestelde begrotingswijziging voor de raad van 25 juni 2026. De mutaties die nodig zijn om het huidige beleid te blijven uitvoeren zijn opgenomen in de regel actualisatie budgetten bestaand beleid.

Hierna volgt nadere informatie over de belangrijkste aanpassingen. De uitkomsten van de meicirculaire worden eveneens in een van de volgende paragrafen toegelicht, net als de opgenomen noodzakelijke intensiveringen op het bestaande beleid.

In het algemeen wijkt de mutatie in 2030 vaak af van de andere jaren. Dit komt doordat de jaarschijf 2030 nu voor het eerst is opgenomen. Verschillen betreffen daarom een vergelijking met het jaar 2029, dat als basis dient.

Budgetactualisatie

Om het door uw raad in de begroting 2026 aan ons opgedragen beleid uit te kunnen voeren is bijstelling van een aantal budgetten nodig.

Voor de actualisatie van budgetten hanteren wij de uitgangspunten die in bijlage 1 zijn opgenomen. Daarnaast is er een aantal ontwikkelingen en omstandigheden met gevolgen voor de benodigde budgetten. De wijzigingen hebben vooral betrekking op inkomsten, bedrijfsvoering en bijstelling van financieel technische posten. Budgetten voor de uitvoering van het beleid zijn vrijwel overal toereikend. Op de meest relevante wijzigingen volgt nu een toelichting:

Heffingen en leges
Afvalstoffenheffing en rioolheffing
Voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing hanteren wij zoals afgesproken een dekkingsgraad van 100%. Met de invoering van het recycletarief is het vasthouden van het dekkingsniveau echter niet langer reëel. De verwachting is dat door het minder vaak aanbieden van afval de inkomsten uit het variabele deel van het tarief fors lager zullen zijn. De verlaging van het vaste deel en aanpassing van het variabele deel als gevolg van het daarover aangenomen amendement zal dit effect vergroten. Daar staat weliswaar vanwege het hogere scheidingspercentage een kostenreductie tegenover, maar het is onwaarschijnlijk dat deze elkaar in evenwicht houden. Temeer omdat de tarieven voor het verwerken van de diverse afvalstromen en de brandstofkosten gestegen zijn.

Er zijn nog onvoldoende data beschikbaar om definitieve conclusies te kunnen trekken en budgetten bij te stellen. Daarom is in de cijfers van deze kadernota nog uitgegaan van 100% kostendekking. Al bij de begroting 2026 hebben wij een risico voor het beschreven effect opgenomen. Kort na de zomer verwachten wij dat een onderbouwde prognose mogelijk is.

Lijkbezorgingsrechten
De kostendekking van het begraven is de laatste jaren vaak onderwerp van gesprek geweest. De geplande oploop naar 100% kostendekking in 2026 is door een onderbreking in 2025 pas in de begroting 2027 aan de orde. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het in de praktijk niet haalbaar blijkt om de dekkingsgraad substantieel te verhogen. Aanhoudende stijging van de kosten en toenemende voorkeur voor cremeren in plaats van begraven maken dat steeds grotere tariefstijgingen nodig zijn om het dicht te rekenen, waarbij de realisatie jaarlijks tegenvalt. In deze kadernota gaan wij uit van het ingezette beleid en dus van volledige kostendekking in 2027, maar daarvoor is een tariefstijging van circa 35% nodig. Op dit punt is een heroverweging van het beleid bij het opstellen van de begroting aan te bevelen.

De overige mutaties op leges en heffingen betreffen aanscherping van ramingen, op basis van nieuwe informatie en (voor reisdocumenten) de effecten van de 5 jaarlijkse cyclus, die tot pieken in de aantallen leidt.

Bestuur en veiligheid
Verkiezingen
In 2028 zijn geen verkiezingen gepland en kunnen de opgenomen kosten worden geschrapt. Het toegevoegde begrotingsjaar 2030 is het moment van de volgende gemeenteraadsverkiezingen.

Bedrijfsvoering
Personeelslasten
De opgave van de ambtelijke organisatie neemt jaarlijks toe. Dat is vanwege toenemende eisen en wetgeving die aan gemeenten worden opgelegd en deels is dat ook het gevolg van besluiten die uw raad neemt. De bijstelling betreft vooral formatie in ondersteunende functies, op het gebied van buitenruimte, vastgoed en informatiemanagement. Hiermee is de formatie weer op orde om de bestaande uitdagingen aan te kunnen, in de wetenschap dat er sprake blijft van kwetsbaarheden vanwege de omvang van onze gemeente. Het jaar 2030 bevat tevens de benodigde indexering voor de personeelsbudgetten.

GR IJsselgemeenten
De bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling IJsselgemeenten voor ICT taken en de bedrijfsvoering van de sociale dienst loopt de komende jaren geleidelijk verder op. De belangrijkste oorzaken zijn stijgende personeelslasten door cao effecten en uitbreiding van taken en de structurele gevolgen van hogere ICT investeringen, zoals kapitaallasten en licentiekosten.

Algemene dekkingsmiddelen
Dividend Stedin
Vanwege het hoger dan verwachte dividend van Stedin over het boekjaar 2025, kan de meerjarige verwachting worden bijgesteld. Deze is gebaseerd op een vierjaars gemiddelde, om het effect van uitschieters te dempen.

Liquiditeitsprognose (rentelasten)
In 2025 zijn veel extra middelen van het rijk ontvangen, waardoor de kasstroom positiever was dan voorzien. Bovendien blijft de uitvoering van een aantal projecten enigszins achter op de aanvankelijke planning. Dit betekent dat de komende jaren minder financiering (leningen) nodig is en dus minder rentelasten worden gemaakt. In 2030 is wel sprake van een nadeel omdat dit een verschil ten opzichte van 2029 betreft.

Meerjarenonderhoudsplan maatschappelijk vastgoed (MJOP)
Iedere vijf jaar wordt door een externe partij onderzocht met welke kosten voor groot onderhoud aan ons vastgoed de komende 20 jaar rekening moet worden gehouden. Op basis van dat onderzoek wordt de benodigde storting in de voorziening onderhoud kapitaalgoederen herijkt. Dit leidt tot een flinke bijstelling omdat het prijsniveau en de eisen voor vastgoed de afgelopen jaren zijn toegenomen. Bovendien is sprake van een BTW effect vanwege de gewijzigde verwerkingswijze van de SPUK Sport, vanaf 2026.

Toevoegen jaarschijf 2030 (algemene uitkering en indexeringseffect)
Het toevoegen van 2030 aan de meerjarenreeks betekent ook dat rekening gehouden kan worden met de oplopende uitkering uit het gemeentefonds voor dat jaar (los van de meicirculaire). Het grootste deel van deze extra middelen is nodig om de indexering van 2029 naar 2030 te kunnen dekken. Een klein deel blijft over voor andere (volume)ontwikkelingen.

Meicirculaire gemeentefonds

Gedurende deze collegeperiode werden we jaarlijks bij de meicirculaire (aangenaam) verrast door verhogingen in het gemeentefonds, voortkomend uit besluiten van het kabinet. Dit betrof eerst nog het meebewegen met de rijksuitgaven (trap-op-trap-af) in 2022. Daarna volgde compensatie voor jeugdzorg en herijkingseffecten (2023), het afschaffen van de opschalingskorting (2024) en in 2025 opnieuw extra middelen voor jeugdzorg en incidentele demping van het ravijn. Vanaf de meicirculaire 2022 kwam al het ravijn in beeld, toen nog verwacht voor het jaar 2026. Later, werd deze terugval in rijksfinanciering enigszins verzacht en, via de meicirculaire 2025, met twee jaar uitgesteld. Ook de septembercirculaire leidde meerdere keren nog tot voordelen waarmee vooraf geen rekening kon/mocht worden gehouden.

Hoewel de ontwikkeling van de rijksfinanciering dus een element van onvoorspelbaarheid in zich heeft, hebben we de afgelopen jaren wel ingespeeld op het patroon van onverwachte voordelen. Dat deden we door de extra middelen te reserveren voor het dempen van het naderende ravijn (reserve begrotingstekorten) en door nog geen onomkeerbare bezuinigingen door te voeren zolang dat niet absoluut nodig is.

De meicirculaire die we een paar weken geleden ontvingen lijkt echter te breken met de trend van de afgelopen jaren. Er is geen sprake van grote (incidentele of structurele) voordelen en die worden ook niet in het vooruitzicht gesteld. De getoonde reeks betreft vrijwel uitsluitend de effecten van het volume accres (gebaseerd op de ontwikkeling van het BBP) en compensatie voor loon- en prijsstijgingen.

Het voornemen van het kabinet om de huishoudelijke hulp vanaf 2029 uit de Wmo te halen leidt tot een uitname uit het gemeentefonds (in totaal ruim € 1 miljard netto), die vooralsnog gecompenseerd wordt met een stelpost voor de Krimpense omvang (circa € 1,75 miljoen). Dit is in de veronderstelling dat het effect budgetneutraal is vanwege lagere kosten voor de gemeenten. Later dit jaar moet blijken of de provincie instemt met deze stelpost. Overigens is nog erg weinig bekend over deze ingreep in (de financiering van) de Wmo. Er zijn naar verwachting veel neveneffecten, waarmee nu nog geen rekening kan worden gehouden.

De cijfers bevatten ook stelposten vanwege uitnamen voor de invoering van de eigen bijdrage voor Wmo en jeugdhulp (beide vanaf 2028). De provincie gaat akkoord met het opnemen van dergelijke stelposten.

In 2027 worden, net als in 2026, CDOKE middelen (voor duurzaamheidsmatregelen) via de algemene uitkering ontvangen. Het bedrag is vergelijkbaar met 2026 en daarmee € 440.000 hoger dan waarmee we rekening hielden. In deze kadernota zijn die extra middelen gereserveerd voor duurzaamheid, in lijn met eerdere uitspraken van de raad.

Noodzakelijke intensiveringen

Deze kadernota stellen wij op in wat vermoedelijk de laatste weken van dit college zijn. Binnenkort wordt het stokje overgenomen door nieuwe wethouders. Wij presenteren daarom geen nieuwe voornemens, maar slechts een beperkte lijst met intensiveringen van het bestaande beleid, die volgens ons echt noodzakelijk zijn.

AED’s en buitenkasten
In het kader van de 6-minuten-zone hangen er verspreid in Krimpen AED’s (defibrilators) die 24/7 beschikbaar zijn. De AED’s en enkele buitenkasten zijn aan vervanging toe. Met de beschikbaarheid van de AED’s en de werking van de 6-minuten-zone willen wij geen risico nemen door vervanging uit te stellen.

Aanlegplaats waterbus
De haltevoorzieningen voor de waterbus zijn een verantwoordelijkheid van de gemeente. Voor vervanging van het waterponton is eerder al (begroting 2022) een bedrag van € 400.000 beschikbaar gesteld, maar destijds is de aanbesteding niet geslaagd.

Uit recente inspecties is gebleken dat vervanging van het ponton niet langer kan worden uitgesteld, vanwege de veiligheid en functionaliteit van de constructie. Bovendien is de omvang van het aan te besteden werk groter en zijn prijzen de laatste jaren fors gestegen. In totaal is € 900.000 nodig. Aangezien de concessie van de Waterbus nog 10 jaar loopt is vervanging onvermijdelijk. Naast de staat van de constructie is ook de gezamenlijkheid van de aanbesteding met andere Waterbus gemeenten een belangrijke reden dat niet langer kan worden gewacht.

Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA)
Vanaf 2027 verandert (een groot deel van) het GALA (Brede SPUK) en het (SPUK) IZA in het (SPUK) AZWA. Het AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord) kent een minder vrijblijvend karakter dan het GALA en IZA hiervoor. Bovendien bevat het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord nieuwe aanpakken die iedere regio of gemeente moet implementeren. Dit wordt gemeenten dus door het rijk, via de afspraken in het AZWA, opgelegd.

Op dit moment is nog veel onduidelijk over de middelen die wij exact ontvangen voor de uitvoering van deze programma’s. Wel is duidelijk dat wij hier als gemeente een verplichting in hebben. Om die reden nemen wij een aantal onderdelen op in nieuw beleid. Het uitgangspunt is dat deze nieuwe taken budgetneutraal kunnen worden uitgevoerd met de middelen die via AZWA beschikbaar komen.

AI in beweging
De mogelijkheden en het gebruik van Artificial Intelligence (AI) ontwikkelen zich in hoog tempo. Dat levert potentieel veel voordelen op, maar kent ook grote risico’s. Het is daarom noodzakelijk om de inzet van AI in goede banen te leiden. Het extra budget is nodig voor het trainen van medewerkers (AI geletterd) en (externe) begeleiding bij het verantwoord benutten van de mogelijkheden.

Vervangingen raadhuis
Het raadhuis is in 2015 in gebruik genomen. Delen van de inrichting zijn daarom aan vervanging toe. Dat betreft op korte termijn in ieder geval de alarm- en toegangsinstallatie. Door storingsgevoeligheid functioneert de alarminstallatie niet optimaal en daar zijn risico’s aan verbonden. In het verlengde daarvan is ook modernisering van het toegangsbeheer noodzakelijk.

Een tweede vervangingsopgave betreft de audiovisuele schermen in de vergaderruimtes, die na 10 jaar steeds meer storingen en kwaliteitsverlies vertonen. Bovendien zijn deze voorzieningen niet geschikt voor hybride overleg en samenwerking, wat niet langer aansluit bij de huidige manier van werken.

Financiële positie

Kengetallen

Voor het beoordelen van de financiële positie wordt in de begroting en rekening een verplichte set kengetallen opgenomen. De getoonde cijfers voor 2027 komen uit de begroting 2026 en zijn niet opnieuw berekend.

Zowel in de jaarrekening 2025 als in de begroting 2026 is een analyse van de kengetallen en de samenhang opgenomen. In de tabel is nog sprake van positieve exploitatieruimte in 2026 en 2027. De cijfers in de juniwijziging en deze kadernota geven inmiddels aan dat in deze jaren tekorten ontstaan.

Vanwege de geplande investeringen verwachten wij een stijging van de netto schuldquote (meer leningen) en een daling van de solvabiliteit (door inzet reserves en groei volume activa). De getoonde cijfers gaan ervan uit dat de investeringen volgens planning gerealiseerd worden en tegen de actuele inschatting van de kosten. De oploop van de schuldquote betekent meer rentelasten in de begroting en toename van de aflossingsverplichtingen. De komende jaren geeft dat nog geen reden tot zorgen, maar et toevoegen van extra ambities zet deze quote verder onder druk.

Reserves

Op meerdere plekken in deze kadernota benadrukken wij dat de reserves goed gevuld zijn. Door het reserveren van overschotten uit de afgelopen jaarrekening als buffer voor het ravijn is financiële ruimte beschikbaar om de tijd te nemen voor het maken van keuzes als dat onvermijdelijk wordt. Daarnaast zijn de algemene reserve en de reserve grondexploitatie meer dan voldoende van omvang om de risico’s op te vangen.

De vrije reserve is bedoeld voor de dekking van incidentele (begrotings)voorstellen, zodat die niet op de exploitatie van het betreffende jaar drukken. In de begroting 2025 is de vrije reserve aangevuld met € 1,4 miljoen uit de algemene reserve. Deze storting was nodig voor de dekking van het implementatietraject van de omgevingswet. Er resteert een beschikbaar saldo van minder dan € 100.000. Aanvulling vindt normaal gesproken plaats als de algemene reserve boven het plafond stijgt, of door een besluit om extra te storten.

De afgelopen jaren zijn investeringen in maatschappelijke voorzieningen meermaals mogelijk gemaakt door afschrijvingen te dekken uit een kapitaallastenreserve. Hiervoor werden bedragen uit de reserve maatschappelijke voorzieningen ingezet. Vanwege het feit dat na de afschrijvingsduur ook de kapitaallastenreserve leeg is en er dan dus geen dekking meer is voor vervangingen, passen we deze werkwijze alleen toe bij investeringen waarbij de gemeente (min of meer) een vrije keuze heeft. En dus niet voor investeringen in bijvoorbeeld de buitenruimte of onderwijshuisvesting.

De reservepositie van Krimpen is comfortabel en biedt mogelijkheden om ook naar de toekomst ontwikkelingen mogelijk te maken waarvoor binnen de jaarlijkse exploitatie onvoldoende ruimte is, met behoud van voldoende weerstandscapaciteit. Terugkijkend naar de start van onze collegeperiode zien we dat de omvang van de reserves is gegroeid met ruim € 20 miljoen, wat voornamelijk is omgezet in kapitaallastenreserves en is gebruikt voor de vorming van de reserve begrotingstekorten.

Risico's en onzekerheden

In de jaarrekening 2025 is een overzicht met de actuele risico’s opgenomen. De gewogen omvang van de risico’s bedroeg € 4,8 miljoen. Naast deze risico’s vinden wij het belangrijk om hier een paar onderwerpen te benoemen die mogelijk het komende jaar impact hebben op de begroting.

Bijdrage GRJR
De bijdrage aan de GR Jeugdhulp Rijnmond is de laatste jaren steeds stabieler, maar er dreigt nu wel een kentering. De kosten voor specialistische jeugdhulp staan onder toenemende druk. Een belangrijke oorzaak is de landelijke afbouw van de gesloten jeugdhulp (JeugdhulpPlus), terwijl passende ambulante en kleinschalige alternatieven nog onvoldoende beschikbaar zijn. Hierdoor wordt vaker een beroep gedaan op intensieve vormen van intramurale jeugdhulp en landelijk ingekochte specialistische voorzieningen. De kosten per jeugdige laten in 2026 een stijging zien die naar verwachting ook in 2027 en volgende jaren een financieel risico vormen voor onze gemeentelijke begroting. Op dit moment is dit nog niet vertaald in de begroting van de GRJR, maar de verwachting is dat dit veel impact kan hebben.

Afvalstoffenheffing
In het risico overzicht en ook in de toelichting op mutaties elders in deze kadernota is al benoemd dat als gevolg van de invoering van het recycletarief de opbrengsten uit afvalstoffenheffing meer zullen dalen dan de bijbehorende lasten. In deze zomermaanden verwachten wij hier een doorrekening van te kunnen maken die begroting de begroting 2027 kan worden betrokken.

Aanbestedingen
Op 1 april 2027 loopt het contract voor de exploitatie van het zwembad af. Ongeacht nog te nemen besluiten over de toekomst van zwemvoorzieningen in Krimpen is er een nieuwe aanbesteding nodig voor het doorexploiteren van de Lansingh. De voorbereidingen daarvoor zijn gestart, maar de (financiële) uitkomst is onzeker. Het lopende contract is vooralsnog het financiële uitgangspunt.

Ook voor het onderhoud aan de openbare verlichting wordt een nieuwe aanbesteding voorbereid. Dit betekent altijd een risico op hogere inschrijvingen dan het huidige contract.

Prijsontwikkeling
Ten slotte zien we ook dat de inflatie op dit moment oploopt en hoger is dan de indexen waar in de begroting mee is gerekend. Dat heeft vooral effect op 2026, omdat de algemene uitkering over het lopende jaar niet meer wordt bijgesteld. Wij baseren deze kadernota op indexcijfers uit het Centraal Economisch Plan 2026 dat in maart is gepubliceerd, voor het moment dat de prijsstijgingen begonnen, na het afsluiten van de Straat van Hormuz. Vanwege de onvoorspelbaarheid van geopolitieke ontwikkelingen nemen wij nu nog geen stelposten op, maar volgen wel nauwlettend wat hierover geadviseerd wordt.

Bestemming resultaat 2025

Het positieve resultaat over 2025 is € 6,4 miljoen. Zoals gebruikelijk is de kadernota het moment waarop de bestemming van het saldo aan de orde is. Gezien de aanstaande overgang naar een nieuw college geven wij slechts beperkt richting aan de bestemming.

De algemene reserve en de reserve begrotingstekorten hebben op dit moment geen verdere versterking nodig. De vrije reserve heeft vrijwel geen beschikbare bestedingsruimte meer en de grootste investeringsuitdagingen hebben betrekking op maatschappelijke voorzieningen.

Wij stellen voor om van het resultaat over 2025 een bedrag van € 1 miljoen in de vrije reserve te storten en het resterende bedrag (€ 5,4 miljoen) toe te voegen aan de reserve maatschappelijke voorzieningen, die daarmee een totale omvang van ruim € 11 miljoen krijgt.

Conclusie Financiën

Sinds het begin van deze collegeperiode hangt de komst van het financiële ravijn als een Zwaard van Damocles boven ons hoofd. Tot op heden zijn nog geen harde ingrepen nodig geweest om begrotingen sluiten te krijgen, maar meerjarig komen de tekorten wel dichterbij. Daarom hebben wij overschotten benut om reserves te vullen en zijn de mogelijkheden voor ombuigingen geïnventariseerd. Zoals wij in de kadernota 2026 schreven: “Hoop op het beste, bereid je voor op het ergste”.

In deze kadernota wordt zichtbaar dat de kans toeneemt dat we actief maatregelen moeten nemen om tekorten om te buigen. Als het financiële beeld niet in positieve zin ingrijpend wijzigt door extra middelen van het rijk, dan moeten binnen afzienbare tijd keuzes worden gemaakt door uw raad. De eerste klappen kunnen worden opgevangen met de inzet van de daarvoor gevormde reserve begrotingstekorten, waarmee tijd beschikbaar is om tot afgewogen integrale keuzes te komen.

De financiën van Krimpen aan den IJssel vertonen meerjarige tekorten, maar alle ingrediënten zijn aanwezig om dat het hoofd te bieden. De robuustheid van de gemeentelijke financiën laat zich beoordelen op basis van het onderstaande plaatje:

Stabiliteit is geborgd door het opnemen van reële ramingen, het tijdig vertalen van risico’s en uitsluitend taakstellingen met onderbouwing.

De weerbaarheid is zichtbaar in de reservepositie en het weerstandsvermogen, dat ruim hoger is dan de benodigde omvang in relatie tot de risico’s.

Flexibiliteit is noodzakelijk om bij te kunnen sturen. Nieuwe structurele lasten beperken we daarom en de relatieve omvang van de kapitaallasten houden we laag. En bovendien zijn de ombuigingsmogelijkheden in beeld.

Voor meer inzicht in de ontwikkeling van de gemeentelijke financiën en financiële kengetallen is het afgelopen jaar een model ontwikkeld waarmee de financiën op langere termijn kunnen worden doorgerekend, inclusief verwachtingen en/of maatregelen.

Er zijn kortom voldoende instrumenten beschikbaar om bij te kunnen sturen als het rijk tekort blijft schieten in het bekostigen van gemeenten.

Ondertussen blijft de VNG namens ons in gesprek met het kabinet om te bepleiten dat gemeenten fatsoenlijk bekostigd moeten worden voor hun taken.

Ook geeft de VNG de laatste jaren een begrotingsadvies af, dat wij grotendeels opvolgen. Dit betreft vooral het rekening houden met stelposten die betrekking hebben op de rijksfinanciering.

Wij kiezen er tot nu toe voor op geen stelposten op te nemen voor extra compensatie jeugdhulp, omdat de uitkomsten van de deskundigencommissie en de besluitvorming daarover ongewis zijn.

Ontwikkelingen binnen de domeinen

Bestuur en veiligheid

Algemeen
In 2027 bestaat Krimpen aan den IJssel 750 jaar. We zijn een prachtig geheel van verschillende werelden: kerken, sportverenigingen, wijken, ondernemers, jongeren, ouderen, culturen en tradities. Allemaal zelfstandig, allemaal sterk, allemaal trots op Krimpen.

In 2027 willen we met elkaar laten zien dat er bruggen bestaan tussen al deze werelden. Via onze scholen, onze ondernemers, ons verenigingsleven.

In 2027 willen we een flinke schep doen bovenop onze structurele inspanning om de ontmoeting en de verbinding centraal te stellen.

Met ‘Krimpen ontmoet!’ creëren we nieuwe ontmoetingsplekken en -momenten voor inwoners van Krimpen. Dit fonds ondersteunt initiatieven van inwoners die zorgen voor een sterkere verbinding tussen de Krimpenaren.
Met het ‘Fonds Bewonersinitiatieven’ stimuleren we het eigen initiatief van bewoners.
Met ‘Krimpen voor elkaar’ maken we vrijwilligerswerk en burenhulp makkelijker.
Met ‘Krimpen Sportief’ brengen we bewoners (samen) in beweging.
Met de ‘Uitagenda Krimpen’ laten we zien wat er in Krimpen (samen) te beleven is.

We willen van 2027 geen eenmalig feestjaar maken. We willen bewoners, bedrijven, organisaties en verenigingen stimuleren om zelf initiatieven te ontplooien. Dat kunnen bestaande activiteiten en evenementen zijn, maar we willen vooral ook kansen bieden aan nieuwe en vernieuwende initiatieven.

Wij hebben u een voorstel gedaan dat inmiddels is geagendeerd.

Bestuur en organisatie
Ons raadhuis is inmiddels ruim 10 jaar oud. Dat betekent dat we te maken gaan krijgen met de vervanging van inventaris en installaties. Ook kunnen er (kleine) bouwkundige ingrepen nodig zijn.

Ook binnen de ambtelijke organisatie is aandacht voor vernieuwing en innovatie nodig. Denk aan het gebruik van AI en aan datagedreven werken. En ook voor onze (digitale) dienstverlening is aandacht nodig.

Al langere tijd zetten we Raadhuisplein 4, waar de Rabobank gevestigd was, flexibel en tijdelijk in. De mogelijkheden worden verkend om hier de ‘huiskamer van het dorp’ te realiseren met de bibliotheek als ‘hoofdbewoner’.

Op veel plekken in het land (Capelle aan den IJssel, Oss) transformeren bibliotheken zich steeds meer tot een gezellige, laagdrempelige 'huiskamer' waar lezen allang niet meer de enige hoofdzaak is. Het zijn dé plekken in de buurt geworden om te ontmoeten, te werken of te ontspannen.

De gemeente wil een deel van het gezondheidscentrum huren om bestaande medewerkers die daar al werkzaam zijn, structureel te huisvesten. Tot op heden is de facilitaire ondersteuning (zoals koffievoorziening, schoonmaak, inrichting en beplanting) niet of beperkt gemeentelijk georganiseerd. Door de uitbreiding van het gebruik kan de noodzaak ontstaan om deze voorzieningen structureel door ons in te richten en te beheren.

Veiligheid
Wij zijn al jaren een veilige gemeente en dat willen we graag zo houden. Die ambitie is uitgewerkt in het Integraal Veiligheidsplan 2023-2027. Aan de hand van 5 thema’s biedt het Integraal Veiligheidsplan een raamwerk voor het veiligheidsbeleid van de komende jaren.

Door geopolitieke en maatschappelijke spanningen en klimaatverandering is er een toenemende dreiging van crises en conflicten en een groeiend risico op verstoring van kritieke infrastructuur en van ons maatschappelijk leven. Daarom hebben wij het begrip weerbaarheid in brede zin in het Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 geïntroduceerd.

Voor de komende jaren zijn er aantal aandachtspunten:

Als gemeente moeten we onze eigen organisatie draaiend kunnen houden. We hebben veel kritieke processen die continuïteit vereisen.
In de breedte van de Krimpense samenleving moeten we bijdragen aan bewustwording van risico’s en kwetsbaarheden en zelf- en samenredzaamheid stimuleren.
Om crises en verstoringen het hoofd te kunnen bieden, is het nodig dat we een fysieke weerbaarheidsinfrastructuur hebben met landelijke dekking (noodsteunpunten, coördinatiepunten etc.). Daaraan moeten wij als gemeente ook een bijdrage leveren.

Ruimtelijk domein

Algemeen
In 2025 maakten we samen met vele inwoners, ondernemers en organisaties onze Omgevingsvisie. Krimpen aan den IJssel staat voor verschillende grote uitdagingen én kansen. Daar moeten we goed mee omgaan en ons op voorbereiden. Het verhaal van Krimpen en de Krimpense waarden laten zien waar we vandaan komen en wat ons bijzonder maakt. Ze geven richting bij de keuzes die voor ons liggen.

Dit is onze visie:

In 2050 is Krimpen nog steeds die fijne plek, waar Krimpenaren goed en gezond wonen in een groene en waterrijke omgeving. Dat is wat oude en nieuwe Krimpenaren bindt.
Het centrum van Krimpen is een écht en levendig dorpshart geworden.
Onze bijzondere ligging aan de Hollandsche IJssel en de Nieuwe Maas en in het landschap van de Krimpenerwaard geeft het dorp karakter: met levendige woon-en werkgebieden in nauwe verbinding met de regio. De stadse voorzieningen van Rotterdam en Capelle aan den IJssel zijn om de hoek.
In de gemeente benutten we onze schaarse ruimte slim en hebben we oog voor elkaar. Er is volop ruimte voor initiatief en ontmoeting en meer ruimte voor werk.

Met de Duurzaamheidsagenda 2025-2028 werken we samen aan een klimaatneutraal en gezond Krimpen in 2050. Het hoofddoel van de Duurzaamheidsagenda is: Krimpen aan den IJssel klimaatneutraal en toekomstbestendig in 2050. Daarvoor werken we samen aan 6 thema’s die breed doorwerken in het ruimtelijk en maatschappelijk domein.

Energie
- We gaan klimaatverandering tegen door de uitstoot van CO₂ te verlagen. Dit doen we door minder energie te verbruiken. En meer energie duurzaam op te wekken.
Mobiliteit
- We geven fietsen en lopen de ruimte. Dat is niet alleen duurzaam, maar ook nog gezond. Het zorgt voor minder uitstoot, schonere lucht en veiliger verkeer.
Circulair
- We zijn op weg naar een nieuw, economisch systeem, waarin afval niet meer bestaat. Waarin we grondstoffen niet opmaken, maar steeds opnieuw gebruiken.
Biodiversiteit
- We geven groen, planten en dieren de ruimte. Zonder natuur geen leven. Want zonder insecten die onze planten bestuiven, hebben we bijvoorbeeld geen voedsel.
Klimaatadaptatie
- We zorgen ervoor dat we voorbereid zijn op de gevolgen van klimaatverandering. Zoals periodes van extreme droogte of juist heftige regen. We beperken schade en overlast zoveel mogelijk.
Voedsel
- We maken duurzame keuzes die bijdragen aan de verandering van het voedselsysteem. We gaan voor minder verspilling, meer biologisch, meer plantaardig en voor lekker eten van dichtbij.

Met de regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat-en Energiebeleid (CDOKE) ondersteunt het Rijk ons als gemeente bij het opbouwen van een interne organisatie gericht op het uitvoeren van klimaat- en energietaken zoals afgesproken in het Klimaatakkoord. Met dit geld kunnen we het benodigde personeel bekostigen en externe expertise in huis halen. Deze middelen zijn een uitvloeisel van het Klimaatakkoord.

Openbare ruimte en verkeer
In de openbare ruimte beheert de gemeente wegen, riolering, watergangen, civiele kunstwerken (bruggen), groenvoorziening, speelvoorzieningen, hekwerken en openbare verlichting op een zoveel mogelijk duurzame (circulair, biodivers, klimaatadaptief) en inclusieve wijze. Op basis van het beheerplan uit 2024 en de huidige manier van (ver)werken kunnen de afschrijvingslasten naar verwachting tot ongeveer 2044 worden gedekt uit de Reserve maatschappelijk nut buitenruimte.

Vanwege de verzwaring van het energienet (buurtaanpak) en beperkte capaciteit bij Stedin staat de voorbereiding en vooral uitvoering van de planning wel steeds meer onder druk. Ook de kosten voor materialen stijgen jaarlijks, waardoor de uitvoering van projecten fors duurder wordt dan in voorgaande jaren is geraamd.

Op het gebied van baggeren (van watergangen), openbare verlichting, parkeren en verkeersveiligheid (Verkeer- en Vervoervisie), biodiversiteit en spelen liggen er een aantal (forse) uitdagingen die nog niet in de begroting zijn verwerkt. Recent zijn daar de aanbevelingen van de Rekenkamer over (integrale) toegankelijkheid nog bijgekomen.

Volkshuisvesting (en ruimtelijke ordening)
Een relatief groot aantal woningbouwprojecten is op dit moment in uitvoering. Veel andere plekken om te bouwen zijn er in Krimpen dan niet meer.

Daarom onderzoeken we (met QuaWonen en particuliere initiatiefnemers) mogelijkheden voor extra woningbouw door buurten (kleinschalig) te verdichten, bedrijven en voorzieningen te concentreren.

Het groen in Krimpen is volgens veel inwoners belangrijk. Daarom hebben we in de Omgevingsvisie bepaald dat we zo min mogelijk in onze (hoofd) groenstructuur bouwen. We kiezen er wel voor om compacter en hoger te bouwen – passend bij de locatie en het karakter van de buurt. Bijvoorbeeld in het centrum (evenemententerrein en omgeving Tuyter) en langs hoofdwegen (De Stuw).

Maatschappelijk domein

Algemeen
In de kern staan binnen het maatschappelijk domein ontwikkeling, ontspanning en ontmoeting centraal. Als gemeente bevorderen we dat met een infrastructuur van voorzieningen bestaande uit organisaties, activiteiten, netwerken en diensten die gericht zijn op het bevorderen, aanbieden of ondersteunen van:

Sport en bewegen
Cultuur
Onderwijs en educatie

In de vorige bestuursperiode heeft de gemeenteraad om een visie en een afwegingskader gevraagd om (belangrijke en lastige) keuzes te kunnen maken, bijvoorbeeld over (ver)nieuwbouw van maatschappelijk vastgoed en accommodaties.

De gemeente is eigenaar van een forse maatschappelijk vastgoedportefeuille zoals sporthallen, gymzalen, peuterspeelzalen en ‘specials’ zoals het zwembad, de Tuyter, de kinderboerderij en het Streekmuseum. Deze gebouwen beheert en onderhoudt de gemeente aan de hand van een meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Daarbij wordt samengewerkt met partners zoals Promen (kinderboerderij), Optisport (zwembad) en Synerkri (binnensportaccommodaties)

De gemeente is daarnaast economisch eigenaar (heeft het ‘claimrecht’) van alle schoolgebouwen voor primair en voortgezet onderwijs. De verantwoordelijkheid voor het (planmatig) onderhoud voor zowel primair als voortgezet onderwijs ligt echter bij de schoolbesturen.

Aan de hand van het Strategisch Huisvestingsplan en het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs en Binnensport die beide regelmatig herijkt worden, denken we tijdig na over levensduur verlengende maatregelen (renovaties, functieverbeteringen of (ver)nieuwbouw) en verduurzaming. Dit type investeringen is niet ‘automatisch’ in de meerjarenbegroting opgenomen. Voor de komende jaren ligt hier een grote uitdaging.

Sport, bewegen en recreatie
In de Sport- en beweegnota 2024-2027 is uitgesproken dat het sport- en beweegaanbod optimaal moet bijdragen aan de gezondheid en het welzijn van onze inwoners. Sporten en bewegen is goed voor de mentale en fysieke gezondheid, persoonlijke ontwikkeling, zelfredzaamheid, sociale contacten en leefbaarheid van buurten. In 2027 zal een (eerste) evaluatie moeten plaatsvinden.

Het onder de aandacht brengen en laagdrempelig, dichtbij en betaalbaar organiseren van het sport- en beweegaanbod heeft prioriteit. Daarom is Krimpen Sportief ontwikkeld als hét overzicht van alle georganiseerde sport- en beweegactiviteiten in onze gemeente.

Een inclusieve sportsector vormt de basis om sporten en bewegen voor iedere inwoner toegankelijk en (sociaal) veilig te maken. In onze gemeente moet iedereen kunnen sporten, spelen en bewegen. Hier ligt zowel in de openbare ruimte als in onze binnen- en buitensportaccommodaties nog een forse uitdaging waar recent ook de Rekenkamer aandacht voor heeft gevraagd.

Cultuur
De Krimpense culturele infrastructuur bestaat uit allerlei voorzieningen: organisaties, activiteiten, netwerken en diensten die gericht zijn op het bevorderen, aanbieden of ondersteunen van kunst, cultuur en erfgoed binnen onze Krimpense gemeenschap. Het is belangrijk om deze lokale voorzieningen af te stemmen op enerzijds de lokale vraag en anderzijds het regionale aanbod.

Verder is het van belang om uiterlijk in 2027 duidelijkheid te krijgen over (flexibele) budgetten die we voor cultuur en evenementen kunnen en willen inzetten. Het jaar 2027 zal in het teken van Krimpen 750 staan.

Onderwijs en ontwikkeling
Binnen het maatschappelijk én sociaal domein wordt op verschillende plekken gewerkt aan basisvaardigheden (taal, digitale vaardigheden, meedoen), onder andere via de bibliotheek, het Digi-Taalhuis en de inzet van middelen in het kader van de Wet Educatie en Beroepsonderwijs; maar ook via de VoorleesExpress en de Bibliotheek op School.

Deze inzet is waardevol, maar versnipperd georganiseerd, waardoor kansen om effectiever samen te werken, doelgroepen beter te bereiken en gerichter te sturen niet volledig worden benut.

Tegelijkertijd zijn er ontwikkelingen die vragen om een sterkere samenhang en sturing, zoals de doorontwikkeling van de bibliotheek en landelijke ontwikkelingen rondom de rol van bibliotheken en basisvaardigheden.

Economie
In de Omgevingsvisie hebben we uitgesproken dat we niet alleen investeren in goed onderwijs, maar ook in werkgelegenheid en een sterk ondernemersklimaat. Dat moet onder andere vorm krijgen in de wijken waar we meer ruimte willen creëren voor kleinschalige bedrijven, werk aan huis, ambachten, zorg en diensten.

De Stormpolder moet hét toekomstbestendige bedrijventerrein worden, gericht op circulaire economie, maritieme innovatie en lokale werkgelegenheid. Stormpolderdijk kan daar, mits een oplossing voor de netcongestie kan worden gevonden, een belangrijke rol in spelen.

We versterken onze lokale economie door ondernemers ruimte en kansen te bieden om te starten, groeien en samenwerken. Winkels concentreren we in de 3 centra: Crimpenhof, De Korf en De Olm.

In lijn met de vernieuwing die nu langzaam maar zeker in de Crimpenhof op gang komt, kan het centrum tot het ‘Hart van Krimpen’ uitgroeien met winkels, horeca, cultuur, bestuur en evenementen in een aantrekkelijke en groene omgeving – in verbinding met de Hollandsche IJssel.

Sociaal domein

Algemeen
We streven naar een gezonde, veerkrachtige samenleving in Krimpen aan den IJssel. Dat doen we op basis van de Visie sociaal domein:

Inwoners hebben aandacht voor elkaar en ondersteunen elkaar als dat nodig is. Sociale verbinding is aanwezig door een stevige sociale basis.
We werken nauw samen met inwoners en maatschappelijke organisaties. We doen het niet alleen.
Kinderen kunnen gezond en veilig opgroeien in Krimpen aan den IJssel.
Krimpenaren hebben meer grip op hun eigen leven. Voor kwetsbare inwoners is er zorg en ondersteuning. Voor hen die écht ondersteuning nodig hebben en hier écht op zijn aangewezen.

De belangrijkste uitdagingen zijn de verdere versterking van de sociale basis en het ontwikkelen van stevige lokale teams. Ook moet onze gemeente een wettelijk verplichte Lokale Inclusie Agenda krijgen.

Preventie
Landelijk wordt richting gegeven aan het (preventieve) gezondheidsbeleid met verschillende akkoorden. Het integrale zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven akkoord (GALA) zijn opgegaan in het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Doel van dit akkoord is onder meer het toegankelijk en betaalbaar houden van kwalitatief goede zorg en ondersteuning in Nederland. Gemeenten kunnen dit niet alleen! Samen met het gehele zorglandschap zoals zorgverzekeraars, huisartsen, ziekenhuizen en zorgaanbieders wordt regionaal samengewerkt in de bestuurlijke alliantie Gezond naar Morgen om dit doel na te streven.

Voor gemeenten ligt er een belangrijke opdracht om de basisfunctionaliteiten en basisinfrastructuur die zijn voorgeschreven in het AZWA op orde te brengen.

De basisfunctionaliteiten gaan over de leefgebieden:

Kansrijk opgroeien
Gezonde leefstijl
Mentale gezondheid
Vitaal ouder worden
Verminderen van gezondheidsachterstanden

Gezonde en sociale basisinfrastructuur
Juist in de wijk, dichtbij mensen, worden welzijn en gezondheid versterkt als er ruimte is voor burgerinitiatieven, wanneer familie, naasten, professionals en vrijwilligers elkaar weten te vinden en als bewoners gebruik kunnen maken van een laagdrempelige inloopvoorziening. Voor de komende jaren ligt er een belangrijke opgave in het versterken van de sociale basis en de pedagogische basis in Krimpen. Dat betekent dat netwerk van inwoners, gezinnen, scholen, verenigingen, maatschappelijke organisaties en professionele ondersteuning beter met elkaar verbonden zijn en gezamenlijk bijdragen aan een omgeving waarin inwoners naar elkaar omkijken, kinderen veilig kunnen opgroeien en problemen vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt.

Basishulp
KrimpenWijzer is onze toegang tot zorg en ondersteuning vanuit het sociaal domein. Inwoners kunnen hier terecht met al hun vragen over zorg, welzijn, opvoeding, wonen en inkomensondersteuning. Wanneer een inwoner ondersteuning nodig heeft, wordt eerst in lijn van ons visiedocument gekeken naar wat de inwoner zelf kan doen, eventueel ondersteund met zijn/haar omgeving, eventueel aangevuld met de inzet van preventieve of algemeen toegankelijke basisvoorzieningen. Pas wanneer deze basishulp niet voldoende is, worden individuele voorzieningen ingezet.

Toename van de complexiteit van de vragen, de druk op Veilig Thuis, de Jeugdhulp en de verschuiving van steeds meer taken naar het gemeentelijke veld onderstrepen het nut en de noodzaak van een stevige lokale toegang en lokaal team. Met het project ‘KrimpenWijzer 2.0’ werken we aan een versterking van onze toegang om klaar te zijn voor de uitdagingen van morgen. Dit doen we in lijn met ons lokale visiedocument en het Richtinggevend kader Toegang, lokale teams en integrale dienstverlening van de VNG.

Individuele hulp
De individuele hulp in het sociaal domein kenmerkt zich door openeindregelingen, waarbij de invloed op de instroom vanuit de gemeente slechts beperkt is. De landelijke afbouw van de gesloten jeugdhulp legt een enorme druk op de financiële haalbaarheid van dossier jeugdhulp. Afbouw en versobering in de sociale zekerheid leidt tot druk op de Participatiewet. En de vergrijzing leidt tot toename van gemeentelijke Wmo voorzieningen.

Deze ontwikkelingen zullen de komende periode aandacht blijven vragen en vereisen dat de gemeente hier creatief op inspeelt binnen de beperkte beïnvloedingsruimte die er is.

Opvang en inburgering
De spreidingswet vereist ook van Krimpen een inspanning op het vraagstuk voor de opvang van vluchtelingen. Momenteel wordt deze opdracht ingevuld door de asielboot aan de kade in de stormpolder. Dit betreft slechts een tijdelijke oplossing. Hoe de gemeentelijke opdracht uit de spreidingswet structureel kan worden ingevuld is nog een vraagstuk dat beantwoord moet worden.

Naast de opdracht vanuit de spreidingswet heeft de gemeente ook een taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Deze doelgroep doet een beroep op de reguliere woningvoorraad. Dit aanbod is schaars waardoor we op dit moment niet aan de taakstelling huisvesting statushouders voldoen. Wanneer we er voor een langere periode niet in slagen om aan de wettelijke taakstelling te voldoen, stijgen we verder op de interventieladder in het kader van het toezicht door de provincie.